NTB SpecPro proses kalite mühendisliği · Bilgi yazıları

Bazik (düşük hidrojenli) elektrotların örtüsü havadan nem çekebilir. Bu nem kaynak sırasında hidrojene dönüşür ve kaynak metaline geçer; bazı çeliklerde bu hidrojen, kaynak soğuduktan saatler sonra bile çatlağa yol açabilir. Elektrotları kurutma fırınında ve dolapta tutmak bu riski azaltır.

Örtüdeki nem kaynağa nasıl ulaşır?

Elektrot örtüsü ark sırasında erir ve gaz çıkarır. Örtü nemliyse, bu nemdeki hidrojen arkta ayrışır ve erimiş metale karışır. Metal katılaştıktan sonra hidrojen dışarı çıkmaya çalışır; çıkamadığı yerlerde iç gerilmeyle birleşerek çatlak başlatabilir.

Bir sektör dergisinde yayımlanan elektrot saklama yazısına göre, örtüdeki fazla nem gözenek, kaba görünüşlü dikiş ve zor temizlenen cüruf gibi sorunlara da yol açabiliyor; yazı, açılmış düşük hidrojenli elektrotların ısıtmalı dolapta saklanmasını öneriyor (kaynak aşağıda).

Çatlak neden geç ortaya çıkar?

Hidrojenin kaynak bölgesinde toplanması zaman alır. Bu yüzden kaynaktan hemen sonra temiz görünen bir dikişte, saatler sonra ince bir çatlak belirebilir. Sahada bu tür çatlaklara "gecikmeli çatlak" ya da "soğuk çatlak" denir. Bu nedenle bazı işlerde muayene, kaynak bittikten bir süre sonra yapılır.

Sahada kontrol listesi

• Açılan elektrot paketleri kurutma dolabında mı duruyor?
• Dolabın sıcaklığı üreticinin önerdiği aralıkta mı, düzenli kaydediliyor mu?
• Kaynakçıya bir seferde ne kadar elektrot veriliyor, ne kadar süre açıkta kalıyor?
• Yeniden kurutma yapıldıysa kaç kez yapıldığı biliniyor mu?
• WPS'te ön tav ve paso arası sıcaklık isteniyor mu, uygulanıyor mu?

Terimler

• Bazik elektrot: Örtüsü düşük hidrojen verecek şekilde hazırlanmış örtülü elektrot.
• Difüzyon hidrojeni: Kaynak metalinde hareket edebilen, zamanla dışarı çıkabilen hidrojen.
• Soğuk çatlak (gecikmeli çatlak): Kaynak soğuduktan sonra, hidrojen ve gerilme etkisiyle oluşan çatlak.
• Kurutma (yeniden pişirme): Nem çekmiş elektrotların üreticinin önerdiği sıcaklık ve sürede fırında kurutulması.

Sıkça sorulan sorular

Paketi yeni açılmış elektrot da fırına konur mu?
Bu, elektrot tipine ve üreticinin önerisine bağlıdır. Hava almayan pakette gelen elektrotlar çoğu zaman doğrudan kullanılabilir; açıldıktan sonra ise dolapta saklanır.

Elektrot defalarca kurutulabilir mi?
Hayır, sınırsız değildir. Fazla kurutma örtüye zarar verebilir. Kaç kez kurutulabileceği üreticinin belgesinde yazar.

Gecikmeli çatlak her çelikte görülür mü?
Hayır. Risk, çeliğin bileşimine, kalınlığına, kaynaktaki gerilmeye ve hidrojen miktarına göre değişir. Bu yüzden WPS'te ön tav gibi önlemler parçaya göre belirlenir.

Kaynak

• Fabricating & Metalworking dergisi, "Storage & Re-Drying Considerations of Low Hydrogen SMAW Electrodes" (Ekim 2012): https://fandmmag.com/2012/10/storage-re-drying-considerations-of-low-hydrogen-smaw-electrodes