Özel proses (special process), sonucu parça bittikten sonra muayene veya testle tam olarak doğrulanamayan imalat işlemidir. Bir kaynağın içindeki gizli bir hatayı, ısıl işlem görmüş bir milin iç yapısını ya da kaplamanın yüzeye gerçekten yapışıp yapışmadığını parçayı kesmeden ve bozmadan yüzde yüz göremezsiniz. Bu yüzden özel proseslerde kalite, sürecin kendisi kontrol altında tutularak sağlanır.

Hangi işlemler özel prosestir?

Havacılık, uzay ve savunmada genellikle şu işlemler özel proses kabul edilir:

• Kaynak (WPS yazımız, AWS D17.1)
• Isıl işlem (AMS 2759, AMS 2750)
• Kaplama ve yüzey işlemleri: eloksal, galvaniz, krom, kadmiyum, pasivasyon (kaplama yazımız)
• Boya ve organik kaplamalar (yapışma testi)
• Yapıştırma (yüzey hazırlığı)
• Kompozit imalatı (kür döngüsü)
• Tahribatsız muayene (NDT)
• Lehimleme, bilyalı dövme (shot peening), kimyasal frezeleme

Bir işlemin özel proses sayılıp sayılmadığını sonunda müşteri şartnamesi belirler.

Neden bu kadar önemli?

1. Hata gizlidir: Parça muayeneden geçer, ama hata sahada, yük altında ortaya çıkar. Havacılıkta bunun bedeli can kaybı olabilir.
2. Müşteri ayrıca kontrol ister: AS9100, özel proseslerin önceden doğrulanmasını (validasyon) şart koşar (AS9100 yazımız). Büyük havacılık firmaları bu prosesler için tedarikçiden NADCAP akreditasyonu ister (NADCAP yazımız).
3. Kayıt kanıttır: Parçayı kesemeyeceğinize göre, işin doğru yapıldığını gösteren tek şey kayıtlardır: prosedür, parametre, personel yeterliliği, ekipman kalibrasyonu.
4. Pahalı iş, değerli tedarikçi: Özel proses yapabilen ve bunu belgeleyebilen firma sayısı azdır; bu yüzden bu firmalar daha çok iş ve daha iyi fiyat alır.

Sizin kayıtlarınızda hangisi var?

Bunları bilmek kolay; asıl soru, sizin kayıtlarınızda hangisinin eksik kaldığı. Bu eksikler gözle okunurken kaçar, denetçi ise ilk bunlara bakar. Kayıtlarınızı NTB SpecPro’ya yükleyin; dakikalar içinde hangi noktaların risk taşıdığını, nedenini ve ne yapmanız gerektiğini görün.

NTB SpecPro: özel proses kalite uygulaması

NTB SpecPro, özel proses yapan firmalar için hazırlandı. Kaynak, ısıl işlem, kaplama, boya, yapıştırma ve kompozit modülleriyle kayıtlarınızı ve muayene fotoğraflarınızı ilgili standartlara göre değerlendirir, olası nedenleri ve düzeltme önerilerini gösterir, raporu hazırlar. AS9100, NADCAP, ISO 3834 ve EYDEP modülleriyle denetime öz değerlendirme ile hazırlanırsınız. Son değerlendirme her zaman yetkili personeldedir.

Modülleri inceleyin →

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Öz değerlendirme resmi denetimin yerine geçmez; NTB SpecPro, PRI ile bağlantılı değildir.