Türkiye'de savunma ve havacılık sanayi büyüdükçe, ana yükleniciler ve büyük alt yükleniciler daha çok yerli tedarikçiyle çalışmak istiyor. Talaşlı imalat, kaynak, ısıl işlem, kaplama, boya ya da kompozit yapan pek çok atölye "Biz de bu işlere girebilir miyiz?" diye soruyor.

Cevap çoğu zaman evet. Ama yol, iyi bir teklif vermekten önce düzenli bir kalite altyapısı kurmaktan geçiyor. Aşağıda bu yolu adım adım, sade bir dille anlattık.

1. Önce hangi işi yapacağınızı netleştirin

Savunma sanayi tek bir iş değil. Kimine hassas talaşlı parça, kimine kaynaklı yapı, kimine kaplama ya da ısıl işlem lazım. Tesisinizin, makinelerinizin ve personelinizin en iyi yaptığı işi seçin. "Her şeyi yaparız" demek yerine "şu prosesi şu kalitede yaparız" demek, tedarikçi değerlendirmesinde daha güven verir.

2. Kalite yönetim sisteminizi kurun

İlk sorulacak şeylerden biri kalite yönetim sistemidir. Genelde ISO 9001 başlangıç noktasıdır. Havacılık ve savunmaya yönelik çalışan firmalarda AS9100 (EN 9100) çoğu zaman beklenir.

Belge kadar önemli olan, sistemin gerçekten çalışmasıdır: prosedürler yazılı mı, kayıtlar tutuluyor mu, uygunsuzluklar kapatılıyor mu?

Ayrıntı için: AS9100 nedir?

3. EYDEP'i öğrenin

EYDEP (Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı), Türk sanayisinde tedarikçilerin yetkinliğini değerlendirmek için kullanılan bir programdır. Tedarikçi seçiminde EYDEP sonucu sıkça sorulur.

EYDEP'e hazırlanırken en çok zorlanılan konu, yapılan işin kayıtla gösterilmesidir.

Ayrıntı için: EYDEP nedir?

4. Ana yüklenicilerin tedarikçi kaydına başvurun

Büyük firmaların çoğunun internet sitesinde tedarikçi başvuru sayfası vardır. Burada firma bilgileriniz, belgeleriniz, makine parkınız ve referanslarınız istenir. Bilgileri eksiksiz ve güncel girin; makine listesini ve ölçü aletlerinizi kalibrasyon durumlarıyla birlikte hazır tutun.

Bazı işler için tesis güvenlik belgesi de istenebilir. Bu, gizlilik içeren işler için yetkili resmî makamlarca verilen ayrı bir belgedir; ihtiyaç olup olmadığını iş verecek firma bildirir.

5. Özel proses onaylarını planlayın

Kaynak, ısıl işlem, kaplama, tahribatsız muayene gibi işler "özel proses" sayılır. Sonucu parçaya bakarak tam anlaşılamadığı için, prosesin kendisinin kontrol altında olduğunu göstermeniz beklenir.

• Kaynakta: kaynak prosedürleri (WPS), kaynakçı belgeleri, ISO 3834 kalite gereklilikleri.
• Isıl işlemde: fırın sıcaklık homojenlik testi (TUS), sistem doğruluk testi (SAT), fırın kayıtları.
• Havacılık işlerinde: müşteri bazen Nadcap onayı isteyebilir.

Ayrıntı için: Nadcap denetimine hazırlık

6. Kayıt ve izlenebilirliği sağlam kurun

Savunma işlerinde "yaptık" demek yetmez; "yaptık ve işte kaydı" demek gerekir. Malzeme sertifikası hangi parçaya gitti, hangi kaynakçı hangi dikişi attı, hangi fırın şarjında hangi parça vardı… Bunlar sorulduğunda kısa sürede gösterilebilmelidir.

Kayıtlar kâğıtta ya da dağınık Excel dosyalarında olunca denetim ve müşteri soruları uzun sürer. Kayıtları baştan düzenli tutmak, işi büyüdükçe en çok zaman kazandıran adımdır.

7. İlk işi kusursuz teslim edin

İlk iş çoğu zaman tasarım ve geliştirme aşamasında gelir: prototip ve numune parçalar. Bu parçaları zamanında ve eksiksiz kayıtla teslim eden atölyeler, seri üretim aşamasında tercih edilme şansını artırır.

Bu ilk işler dikkatle izlenir. İlk parça muayenesi (FAI) bu aşamada önemlidir: teknik resimdeki her ölçünün ölçülüp kaydedildiğini gösterir. Havacılıkta bu iş için AS9102 form yapısı yaygın olarak kullanılır.

İlk teslimatı zamanında ve eksiksiz belgeyle yapmak, sonraki siparişlerin kapısını açabilir.

Ayrıntı için: FAI ilk parça muayenesi

Bu yolda NTB SpecPro nasıl yardımcı olur?

Savunma ve havacılık müşterisi tedarikçisinden tek bir şey bekler: yaptığı işi kayıtla gösterebilmesi. NTB SpecPro'nun yapay zekâ destekli ERP'si bu kaydı kendiliğinden tutar:

• Kalite sistemi ve EYDEP için: Belgenin fotoğrafını çekersiniz, kayıt oluşur. Denetimde istenen kayıtlar dağınık değil, tek yerde hazır durur.
• Özel prosesler için: Kaynakçı belgesi, fırın kaydı, kalibrasyon gibi tarihleri izler; süresi dolmadan sizi uyarır.
• İzlenebilirlik için: İş emri barkodla başlar ve biter. Hangi malzeme, hangi operatör, hangi cihaz; müşteri sorduğunda birkaç tıkla önünüzde.
• İlk iş ve FAI için: Teknik resimden balonlu ölçü listesi ve AS9102 form yapısını esas alan FAI taslağı hazırlar.

Merak ediyorsanız NTB SpecPro ERP'yi 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Savunma sanayinden iş almak için hangi belge şart?
Tek bir şart listesi yoktur; işi veren firma ve işin türüne göre değişir. Çoğu zaman ISO 9001 başlangıçtır, havacılık ve savunmada AS9100 ve EYDEP sıkça sorulur. Özel proses yapıyorsanız o prosese ait onaylar da istenebilir.

Küçük bir atölye savunma sanayine tedarikçi olabilir mi?
Evet, birçok tedarikçi küçük ve orta ölçekli firmadır. Önemli olan, yaptığınız işi kontrol altında tuttuğunuzu ve kayıtla gösterebildiğinizi kanıtlamaktır.

EYDEP'e nasıl hazırlanılır?
Kalite sisteminizin, proseslerinizin ve kayıtlarınızın düzenli olması hazırlığın temelidir. Ayrıntılar için EYDEP nedir? yazımıza bakabilirsiniz.