NTB SpecPro proses kalite mühendisliği · Bilgi yazıları

Gözle tertemiz görünen bir metal yüzeyde bile parmak izi ya da çok ince bir yağ tabakası olabilir ve bu, yapıştırıcının tutunmasını zayıflatır. Su kırılma testinde yüzeye su dökülür: temiz yüzeyde su kesintisiz bir tabaka olarak yayılır, kirli yerlerde ise tabaka "kırılır", damlacıklara ayrılır. Böylece göremediğimiz kir görünür hâle gelir.

Su neden kirli yerde kırılır?

Yağ ve benzeri kirler suyu iter. Temiz ve iyi hazırlanmış bir metal yüzey ise suyu üzerine yayar. Su tabakası yağlı bir bölgeye geldiğinde orada tutunamaz, çekilir ve kuru bir ada bırakır. Bu kuru adalar, yüzeyde hâlâ temizlenmesi gereken yerlerin işaretidir.

ASTM F22 standardının tanıtım sayfasına göre bu test hızlı ve parçaya zarar vermeyen bir yöntemdir; boya astarı, kimyasal dönüşüm kaplaması, anodize, elektro kaplama ya da yapıştırma öncesinde yüzeyin kirden arınmış olup olmadığını "geçti/kaldı" şeklinde kontrol etmek için kullanılır. Sayfa, testin sayısal bir sonuç vermediğini ve çok pürüzlü ya da gözenekli yüzeylerde duyarlılığının azaldığını da belirtiyor (kaynak aşağıda).

Sahada kontrol listesi

• Yüzey hazırlığından sonra parçaya çıplak elle dokunuldu mu?
• Test için kullanılan su temiz mi?
• Su tabakası tüm yüzeyde kesintisiz mi, yoksa kuru adalar var mı?
• Test sonucu ve tarihi parça kaydına yazıldı mı?
• Yüzey hazırlığı ile yapıştırma arasındaki bekleme süresi talimata uygun mu?

Terimler

• Su kırılması: Su tabakasının yüzeyde kesintisiz kalmayıp damlacıklara ayrılması.
• Hidrofobik: Suyu iten (yağ gibi) yüzey ya da madde.
• Yüzey hazırlığı: Yapıştırma ya da kaplama öncesi yüzeyin temizlenmesi ve pürüzlendirilmesi.
• Yapışma hatası: Yapıştırıcının yüzeyden tamamen ayrılması; çoğu zaman yüzey hazırlığındaki bir sorunu gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Su kırılma testi geçtiyse yapıştırma kesin sağlam olur mu?
Hayır. Test yalnız suyu iten kirleri gösterir. Yapıştırmanın sağlamlığı, yüzey hazırlığı, yapıştırıcının hazırlanması ve kürlenme gibi birçok adıma bağlıdır.

Test sonrası yüzey kurutulmadan yapıştırılabilir mi?
Hayır. Yüzey, talimatta yazan şekilde kurutulmalı ve tekrar kirlenmeden yapıştırmaya geçilmelidir.

Bu test plastik ya da kompozit yüzeylerde de kullanılır mı?
Bazı yüzeylerde kullanılabilir, ama malzemenin kendisi suyu itiyorsa sonuç yanıltıcı olabilir. Hangi yüzeyde nasıl kontrol yapılacağı firmanızın talimatında yazmalıdır.

Kaynak

• ASTM F22-13(2021), "Standard Test Method for Hydrophobic Surface Films by the Water-Break Test", tanıtım sayfası: https://store.astm.org/f0022-13r21.html